1) ผมสงสารเด็กสมัยนี้ ที่ได้รับการปลูกฝัง ให้เรียนในสิ่งที่คนอื่น (ตั้งแต่พ่อแม่เป็นต้นมา) เห็นว่าถูก และหลายต่อหลายคนไม่เคยฟังลูกเลย ว่าคิดอย่างไร ทำไมทำแบบนั้น ไม่ได้สนใจสิ่งที่เด็กสนใจจะทำ หรือสนุกที่จะทำเลย

2) เมื่อโตมา นี่คือพฤติกรรมที่ฝังราก เด็กจะกลัวที่จะเป็นตัวของตัวเอง เนื่องจากการเป็นตัวเองมันผิดมาตลอด แต่จะรอทำสิ่งที่คนอื่นบอกว่า ถูก บอกว่า ดี ซึ่งแนวทางหนึ่งคือ ทำสิ่งที่คนอื่นแนะนำให้ทำ หรือทำตามๆ กัน ไม่ให้แตกต่าง แปลกแยก

3) แน่นอน ว่ารวมถึงเรื่องการเลือกเรียนด้วย

4) พฤติกรรมการเรียนรู้ ก็ถูกปลูกฝังมาตั้งแต่แต่เล็กแต่น้อย ทำให้เกิดการกลัวที่จะลองผิดลองถูก ทำอะไรต้องถูกเสมอ ถ้าจะตอบหรือทดลองอะไร ก็จะกลัว กลัวผิด กลัวโดนว่า กลัวต่าง

น่าสงสารออก

5) ที่หนักขึ้นก็คือ การปลูกฝังพฤติกรรมอะไรอีกหลายอย่างให้ตัวเอง เช่น การไปรับน้อง เมา จัดงาน ฯลฯ ในวันอาทิตย์ ที่วันจันทร์ต้องมีเรียน และขาดเรียนกันครึ่งห้อง หรือ การทำงานแบบขอไปที แล้วมาอ้างว่าไม่ชอบ ไม่เอาแล้ว ให้งานชิ้นนี้ผ่านเถอะ อันเป็นที่มาของ “ข้อความนั้น​” ในตอนท้ายข้อสอบวิชานั้น (เกิดจาก เด็กไม่เข้าเรียนกันครึ่งห้อง แล้วอ้างว่าไปจัดงานรับน้อง เมากันไม่ตื่น … นี่จะเป็นพฤติกรรมฝังรากต่อไปในเวลาทำงาน)

6) การปลูกฝังพฤติกรรมให้กับตัวเองในด้านอื่นๆ อาจจะจากสังคมรอบตัว หรืออะไรก็ตาม ยังไม่จบ ยังมีอีกหลายอย่าง

7) สรุปคือ เรื่องการศึกษา มันไม่ใช่แค่เรื่อง “โรงเรียน มหาวิทยาลัย หลักสูตร อาจารย์ นักเรียน วิชาการ ฯลฯ” ที่ถึงมันจะมีปัญหาเยอะ แต่มันไม่ใช่ภาพทั้งหมด มันยังมีเรื่องของพฤติกรรมที่ปลูกฝังกันมาจากครอบครัว ตัวเอง และสังคมตลอดเวลาอีกด้วย

8) ผมจึงใช้คำว่า “สังคมการศึกษาที่ล้มเหลว” หรือถ้าสับสน ผมยินดีเปลี่ยนเป็นคำว่า “สังคมที่ล้มเหลวเรื่องการศึกษา” แต่ต้องเข้าใจว่า การศึกษาไม่ได้มีแค่คำว่า “โรงเรียน”

9) ที่บอกว่า มีเพียงพวกเขาที่แก้ปัญหานี้ได้ ก็คือ
- เลิกสนใจสิ่งที่คนนั้นคนนี้บอกว่าดี บอกว่าต้องทำ บอกว่างาม ซะ แล้วเริ่มทำสิ่งที่ตัวเองอยากทำจริงๆ
- อย่ากลัวผิด ทำมันไปเลย ไม่ต้องสนใจ เอาสนุกอย่างเดียว
- ทำอะไรก็ได้ ขอให้ทำจริงจังเถอะ จะทำอาหาร เล่นดนตรี เล่นกีฬา เขียนโปรแกรม ฯลฯ อะไรก็ได้ แต่ขอให้ลงมือทำจริงจัง ทำให้สนุก และอาจเสริมด้วยตั้งเป้าหมายที่จะทำมันจนเป็นวิชาชีพให้ได้ เท่านั้นก็พอแล้ว

10) ในข้อ 9) ถ้าตัวเองไม่ทำ แล้วใครจะทำ?

แต่มันไม่ใช่แค่นั้น พฤติกรรมฝังรากจากครอบครัว มันสะท้อนอยู่ในการศึกษาของคนๆ หนึ่ง ฉันใด พฤติกรรมที่ปลูกฝังให้ตัวเองสมัยเรียน (ซึ่งมาจากพฤติกรรมต่อเนื่อง และสังคมของเพื่อนฝูง รุ่นพี่ รุ่นน้อง ฯลฯ) ก็มีโอกาสจะปลูกฝังไปในการทำงานต่อไป ฉันนั้น

คือ เด็กถูกฝึกมาจากสังคมที่หวังแต่ “ผลลัพธ์” โดยไม่สนใจวิธีการ เอาแต่ “ความถูกต้อง” โดยไม่สนใจอะไรอย่างอื่นเลย อะไรทำนองนี้

คนที่จะแก้ได้ ก็คือ “ตัวเอง” เท่านั้น

วิธีแก้ ก็คือ ทำอะไรก็ได้ที่ตัวเองอยากทำ สนใจความสนุกของตัวเองมากกว่าความถูกผิดในสายตาคนอื่น และอย่าไปสนใจผลลัพธ์ให้มันมากนัก

เช่น ลงมือทำอาหาร อย่าไปท่องวิธีทำอาหารเพื่อสอบ แต่ถ้าไม่สนใจการทำอาหาร ก็ไปทำอย่างอื่น เป็นต้น

ผมเชื่อว่าจริงๆ แล้วผมกับคุณ anonymous@mailinator.com คิดไม่ต่างกันหรอก แต่คุณอาจจะตีความสิ่งที่อ่านผมผิดไป อาจจะคิดว่าผมโทษเด็ก และเรียกร้องให้เขารับผิดชอบ เหมือนที่อาจารย์ส่วนมากมักจะด่าเด็ก ว่าเด็กสมัยนี้เป็นอย่างนั้นอย่างนี้ ฯลฯ

ผมแนะนำให้เด็กไม่เข้าเรียนครับ ถ้าจะเอาเวลาไปทำอย่างที่อื่นที่สนใจ เพราะนั่นคือสิ่งที่ผมทำเช่นเดียวกัน แต่คนที่จะ “ลงมือทำ” ได้ คือ ตัวเขาเองครับ ผมได้แค่บอกเท่านั้น และการบอก มันแก้อะไรไม่ได้หรอกครับ ต้องให้เจ้าตัวลงมือทำเอง

การ “แก้ไขตัวเอง” ไม่ได้บอกว่า “จงไปทำสิ่งที่ไม่ชอบซะ” แต่หมายถึงว่า “รับผิดชอบสิ่งที่ตัวเองมีส่วนนการทำซะ” จะด้วยการไป
1) ลงมือทำ สิ่งที่ทำไม่ได้เสียที เพราะหลายอย่างที่ทำไม่ได้ มันไม่ได้ขึ้นกับการสอนเลย มันขึ้นกับเขาไม่ลงมือทำเอง
2) กรณีไม่อยากเรียน ไม่ชอบ ออกไปทำสิ่งที่อยากทำซะ อย่าฝืนกับสิ่งที่ไม่อยากทำอีกเลย

เข้าใจผมบ้างหรือเปล่า? ผมไม่ได้คิดแต่ได้หรอกนะครับ

ถ้าทุกคนรับผิดชอบกับสิ่งที่ตัวเองมีส่วนทำ มีส่วนตัดสินใจ ไม่ว่าจะเพราะอะไรก็ตาม “ในระดับที่ตัวเองรับผิดชอบได้” ประเทศคงจะเจริญขึ้นเยอะ เช่นเดียวกัน

แต่ในฐานะนักศึกษา ที่คือสิ่งที่เขา “ไม่ควรเอามาอ้าง”

ผมว่าน่าจะเปลี่ยนเป็นบอกว่า ถ้าคุณจะไม่ทำงานด้านนี้ หรือ คุณไม่ชอบมัน แล้วคุณมาเรียนทำไม คุณจะเอาผ่านไปทำไม, ผมไม่ให้ผ่าน, แล้วก็ไปหาอย่างอื่นที่เหมาะสมกว่า ทำซะ, ถ้าไม่ชอบก็อย่าเรียน ถ้าไม่อยากทำการบ้านด้วยตัวเองก็อย่าเรียน อย่าไปฝืนมัน. คุณทำอย่างนี้ ทำให้คนที่เค้าชอบนั้น เสียโอกาส.

สำหรับคนที่เข้ามาตามกระแสแล้ว จะยังอยากให้เค้าแก้ไขด้วยการทำสิ่งนั้นด้วยตนเอง ต่อไปอีกเหรอครับ?
ผมว่าควรจะแก้ไขไม่ให้พวกเข้าตามกระแสได้เข้ามาจะดีกว่า เพื่อจะได้เปิดพื้นที่ให้คนที่ชอบจริงๆ ได้เข้ามาจะดีกว่า.
มันผิดพลาดตั้งแต่ระบบคัดคนโดยดูจากคะแนน ไม่ได้ดูจากความชอบ.
ผมเห็นหลายคนที่มีความชอบ แต่ทำคะแนนในระบบได้ไม่ดี แต่ก็รักที่จะทำสิ่งที่ตนชอบด้วยตนเองโดยไม่ลอกคนอื่น,
แต่คนเหล่านี้กลับพลาดโอกาสไม่ได้เข้ามา เพราะถูกคนที่ไม่มีความชอบแต่ทำคะแนนได้ดีกว่า แย่งที่ไป.
ถ้าให้เลือกระหว่างคนที่คะแนนดี แต่ไม่ได้ชอบที่จะทำด้วยตนเอง, กับคนที่คะแนนไม่ดี แต่ชอบที่จะทำด้วยตนเอง คุณอยากให้คนไหนได้เข้ามามากกว่ากันหละครับ.
ถ้าระบบให้โอกาสคนแบบหลังมากกว่า ผมว่าประเทศเจริญกว่าแน่นอนครับ.

—-
อานนท์

—-
อานนท์